Zuivelapparatuur reinigen met ultrasone systemen

Zuivelbedrijven reinigen grondiger dan bijna elke andere levensmiddelenfabriek, en het meeste gaat automatisch: cleaning in place (CIP) met een alkalisch en een zuur circuit na elke productierun. CIP is ontworpen voor gesloten leidingwerk en tanks. Het schiet tekort bij onderdelen met een complexe geometrie, bij zwaar vervuilde secties voor warmtebehandeling en bij de losse onderdelen die bij een revisie worden uitgebouwd. Die onderdelen gaan in een ultrasone tank, met dezelfde twee chemische middelen die de CIP gebruikt.

Twee soorten vuil, twee stappen

Melk laat twee soorten afzetting achter:

Organisch vuil: melkvet en eiwit. Op apparatuur voor rauwe melk is het zacht; op verhitte oppervlakken, zoals de verwarmingssectie van een pasteur, is het eiwit gedenatureerd en ingebrand.
Melksteen: vooral calciumfosfaat met ingebonden eiwit, dat een grijze tot witte film vormt op hete oppervlakken en waar water is verdampt.

Elk vraagt een eigen chemie, in deze volgorde:

Stap	Verwijdert	Reinigingsmiddel	Temperatuur	Tijd
1. Voorspoelen	Losse melk	Lauw water, niet heet	30 tot 40 °C	tot helder
2. Alkalische reiniging	Vet, eiwit	Levensmiddelenveilig alkalisch zuivelreinigingsmiddel	Onderdelen voor rauwe melk 45 tot 55 °C; afzetting uit warmtebehandeling 60 tot 70 °C	10 tot 20 min
3. Spoelen	Alkalisch reinigingsmiddel	Drinkwater	warm	3 tot 5 min
4. Zure reiniging	Melksteen	Zuivelreinigingsmiddel op basis van fosfor- of salpeterzuur	50 tot 60 °C	10 tot 15 min
5. Naspoelen	Zuur	Drinkwater	warm	3 tot 5 min

Desinfecteer daarna volgens de gevalideerde methode van het bedrijf en droog of monteer de onderdelen.

Alkalisch komt eerst, omdat zuur de minerale aanslag niet bereikt zolang die onder vet en eiwit ligt. De zure stap gaat niet rechtstreeks in een tank van 304-roestvast staal als het middel chloriden bevat; gebruik een aparte zuurtank of een inzetbak, of kies de tank in 316. Zie tankmateriaal.

Het temperatuuradvies wijkt bewust af van dat voor ander vuil in de levensmiddelenindustrie. Eiwit uit rauwe melk brandt boven ongeveer 45 °C in, dus apparatuur voor rauwe melk begint koel. Afzetting uit warmtebehandeling is al ingebrand en vraagt een hetere alkalische reiniging om los te komen.

Zuivelonderdelen voor de ultrasone tank

Twee procesafsluiters uit de zuivel: één met melkafzetting, één gereinigd — Melkafzetting in het klephuis en rond de klemmen, en hetzelfde kleptype na de tweestapsreiniging

Onderdeel	Waarom het eruit gaat	Opmerkingen
Schotelpakketten van separatoren en klaarders	Honderden conische schotels met smalle spleten; veel slib bij revisies	Schotels in een rek, op afstand, nooit als gesloten pakket
Homogenisatorkleppen, zittingen en slagringen	Fijne spleten met eiwit en melksteen	40 kHz, bij elkaar horende onderdelen samen houden
Platen van pasteurs en koelers	Ingebrand eiwit en melksteen in de verwarmingssectie	Tweestapsreiniging; zie warmtewisselaars
Vulmondstukken en vulkleppen	Melk, yoghurt, room in boringen	40 kHz, mand voor kleine onderdelen
Kaasvormen en persen	Wrongel, wei-eiwit, vet in de perforaties	Zie voedingsmatrijzen
Pomprotoren, klepbinnenwerk, fittingen	Afdichtingsgroeven, schroefdraad	Zie roestvaststalen onderdelen met voedselcontact

Rubber en elastomeren, zoals pakkingen, voeringen en membranen, worden apart bij lage temperatuur gereinigd of vervangen; heet alkalisch en zuur verkorten hun levensduur.

De baden werkend houden

Een zuivelwasbad neemt snel vet op. Een olieafscheider verwijdert het vet dat zich afscheidt wanneer het bad stilstaat, en een filterkringloop houdt eiwitvlokken en losgekomen melksteen van de tankbodem. Het zure bad gaat langer mee, maar wordt met een titratie gecontroleerd. Beide worden samen met het reinigingsregister vastgelegd; zie filtratie en levensduur van het bad.

Welke machine

Werk	Opstelling
Boerderijzuivel of kleine kaasmaker: kleine onderdelen, vulmondstukken, kleppen	UMX Pro 50L of 62L, aparte zure stap in een inzetbak, spoelbak
Zuivelfabriek, onderdelen van meerdere lijnen, onderdelen van homogenisator en vuller	Twee tanks ST-96 tot ST-157, alkalisch en zuur, met een spoelbad ertussen
Revisies van separatoren, pasteurplaten	SF-225 tot SF-360 met filtratie voor de alkalische stap, een zuurtank in 316, of een AL-systeem met hefsysteem en platenrekken

Het resultaat controleren

Na het reinigen en vóór het desinfecteren: visuele controle op de blauwgrijze glans van melksteen, en ATP-swabs op steekproefonderdelen. Op platen en schotels is melksteen het best te zien op een droog oppervlak onder strijklicht.